Anasayfa » Sınav Kaygısının Öğrenciler Üzerindeki Etkisi

Sınav Kaygısının Öğrenciler Üzerindeki Etkisi

737344dd8934cc52da9f7f85f2627abb_XL

Çok küçük yaşlardan itibaren öğrenciler, eğitim hayatı boyunca birtakım sınavlara tabi tutulmaktadır. Küçük yaşlardan itibaren sınav stresiyle başa çıkma zorunda olan öğrencilerin özellikle lise ve üniversiteye geçiş sınavlarında kaygıları daha fazla artmaktadır.

Bununla birlikte hem sınavda istediği başarıyı elde edememekte hem de durumun ilerlemesi sonucu kişide fiziksel ve psikolojik hastalıklara neden olmaktadır. Günümüzde özellikle psikiyatri alanının daha ciddiye alınması, yaşanan teknolojik gelişmeler, okullarda öğrencilere uygulanan hem duygu hem de başarı ölçeklerinin artması neticesinde öğrencilerin yaşamış olduğu kaygılar geçmişe nazaran daha iyi gözlemlenmiş, dikkate alınmış ve bunun için çözümler aranmaya, uzman kişilerle iletişime geçilmeye başlanmıştır.

Kaygı Nedir?

Kaygı TDK’NIN hazırlamış olduğu Güncel Türkçe Sözlükte, sözlük anlamı olarak kötü bir sonuç doğacak diye duyulan üzüntü, tasa olarak geçmektedir.

Bu durum psikolojide de bu şekilde açıklanmaktadır. Her insanın hayatı boyunca kaygı yaşaması ve bununla mücadele etmesi normal bir durum olarak değerlendirilmektedir. İnsanlar yaşadıkları düşük kaygılarla mücadele etmeleri sonucu dikkatlerini arttırarak yapmak istediklerine ulaşabilir ve kendilerini motive edebilirler ancak kaygı ile mücadele edilememesi sonucu oraya çıkan kendine güvensizlik, başarısızlık, her şeyin kötü olacağı hissi gibi durumların ortaya çıkması ciddi fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklara neden olmaktadır.

Sınav Kaygısı

Sınav kaygısı öğrencinin sınava girdiğinde önceden öğrenilmiş olan bilgilerin sınav esnasında unutulması sonucu bilgilerin etkin bir şekilde kullanılmasına engel olan, bu nedenle öğrencinin daha fazla stres altına girmesi ve kendisini yetersiz hissetmesine neden olan kaygı türüdür. Her öğrenci sınava girdiği sırada kaygı yaşamaktadır bu normal bir durum olarak karşılanmaktadır ancak kaygının ilerlemesi, öğrenciyi hem psikolojik hem de fiziksel anlamda etkilemekte ve yaşadığı kaygı neticesinde sınava odaklanması engellemektedir. Bunun sonucunda öğrenci sınavda başarısız olmakta ve bu durum onu daha da kötü etkilemektedir.

Öğrencilerde sınav kaygısı özellikle liseye ve üniversiteye geçiş dönemi sınavlarında daha fazla görülmekte ve artmaktadır. Çocuklar öğrencilik hayatı boyunca eğitim aldığı okullarda başarılarını ölçmek ve değerlendirilmek amacıyla sınava girmektedir ancak liseye ve üniversiteye geçiş sınavlarını bu sınavlardan bağımsız olarak daha ciddi ve hayatları açısından dönüm noktası olarak görmektedirler. Bu nedenle öğrencide sınav kaygısı artmaktadır. Özellikle bu dönemle birlikte akranları ile bir yarış haline girdiklerini düşünen, mükemmeliyetçi ve rekabetçi kişiliğe sahip çocuklar sınav kaygısı ile baş başa kalmaktadır.

Aynı zamanda fazla bunalım eğilimli olan duygusal çocuklarında sınav kaygısı ile başa çıkamadıkları görülmektedir. Bu dönemle birlikte sınav kaygısı yaşayan çocukların ailesinden sürekli sınav ile ilgili baskı görmesi, çevresinden sınav ile ilgili aldığı eleştiriler, sürekli bu durum ile karşı karşıya kalması, çalışma isteğini etkilemekte ve olumsuz düşüncelere kapılmasına neden olarak sınav kaygısını daha ciddi boyutlara taşımakta ve bu durum ile mücadele etmesi zorlaşmaktadır. Sınav kaygısı baş edilebilir bir durumudur ve kaygının görülmesi normaldir bu yüzden çocukların sınav kaygısına çözüm ararken amaç onu ortadan kaldırmak değil kaygının seviyesini düşürmek ve bununla mücadele edebilmeyi öğretmek olmalıdır.

Sınav Kaygısının Nedenleri

  • Mükemmeliyetçi ve rekabetçi kişilik,
  • Akranları ile yarış halinde olduğunu düşünme,
  • Aile ve çevrenin çocuktan yüksek beklentileri ve bunun neticesinde farkında olunmasa dahi üzerinde baskı kurma, çalışmasını takip etme, sürekli ders çalışması gerektiği konusunda nasihatler verme,
  • Sınavda başarısız olma olasılığında aile ve çevreden olumsuz tepkiler alma düşüncesi,
  • Başarısızlık hissi,
  • Kendini tembel ve yetersiz görme,
  • Kendine olan güvenin azalması,
  • Zamanı iyi yönetememe,
  • Çalışmayı erteleme,
  • Sorumluluklardan kaçma,
  • Belli bir plan ve program yapılmadan verimsiz çalışma ve bunun sonucunda konuların yetişmemesi gibi durumlar neticesinde başarısız olacağını düşünmek,
  • Yanlış beslenme alışkanlıkları kahve vb. gibi çok fazla kafein ve şeker içeren gıdaların aşırı kullanılması,
  • Uyku düzensizliği sonucu yeterli dinlenmeme ve bunun sonucunda oluşan fiziksel ve ruhsal yorgunluk,
  • Sürekli sınav hakkında felaketler ve gerçekçi olmayan düşünceler üretmek,
  • Hayatının sadece gireceği sınava bağlı olduğunu düşünmek ve bunun sonucunda görülen aşırı çalışma,

Sınav Kaygısı Belirtileri

  • Huzursuzluk,
  • Yorgunluk,
  • Başarısız olma korkusu,
  • Çalışmaya karşı duyulan isteksizlik,
  • Kendini yetersiz ve değersiz görme bunun neticesinde oluşan özgüven eksiliği,
  • Mide bulantısı,
  • Ağız kuruluğu,
  • Hızlı nefes alıp verme bunun sonucunda kalp atışında hızlanma ve artış,
  • Sürekli gergin ve sinirli bir hal içinde olma,
  • Kendini sürekli sıkıntı içerisinde hissetme, içsel sıkıntılar,
  • Yetersiz ya da aşırı beslenme sonucu bağırsak hareketlerinde değişiklik görülmesi neticesinde ishal ya da kabızlık durumlarının meydana gelmesi,
  • Sürekli yalnız kalma isteği kendini aile ve çevresinden soyutlama,
  • Hayal kırıklığı, mutsuzluk, endişe, tedirginlik vb. gibi duyguların sıklıkla görülmesi bunun sonucunda kendisine ya da etrafına zarar verme isteği,
  • Çevresi ya da ailesi ile iletişim kurmama,
  • Karın ağrısı,
  • Dikkat eksiliği sonucunda görülen odaklanamama,
  • Okuduğunu anlamama,
  • Uyku düzeninde meydana gelen değişmeler (aşırı uyuma ya da çok az uyuma gibi),
  • Duyulan kaygı neticesinde zararlı madde kullanımları (sigara, alkol gibi),
  • Fiziksel ağrıların çok sık görülmesi.

Sınav Döneminde Ailenin Etkisi

Yaşamımızın her alanında olduğu gibi sınav döneminde de ailenin üzerimizde kurduğu tutum ve davranışlar, sınav döneminin doğru ve başarılı bir biçimde kaygıya neden olmadan atlatılması açısından oldukça önemlidir. Çocukların sınav dönemi sadece onlar üzerinde değil aile üzerinde de oldukça stres ve baskı yaratmaktadır. Ebeveynler her zaman çocuklarının çok iyi yerlere gelmesi ve başarılı olmasını ister bu yüzden sınav senesi onlar içinde oldukça önemlidir. Bu dönemde her ailenin tutumunda farklılıklar görülmektedir kimi aileler bilinçli bir şekilde davranarak, çocuklarına güven vererek, onlar üzerinde baskı yaratmadan bu dönemin güzel bir şekilde atlatılmasını sağlar. Kimi aileler ise ya içlerinde kalan eğitim alma isteği ya da çocuklarının da kendi yolundan gelmesi arzusu ile çocuklar üzerinde aşırı baskı kurarak, sınavı bir ölüm kalım meselesi haline getirerek, kendi kaygılarını da çocuklara yansıtarak, çocuklar üzerinde oluşan sınav kaygısını artırarak, bu dönemin başarısız bir şekilde geçmesine neden olmaktadır. Ailenin sınav döneminin başarılı bir şekilde atlatılması, öğrenci üzerinde oluşan kaygının azaltılması için yapması gerekenler şu şekilde sıralanabilir;

  • Öncelikle aile çocuğa güven ve sorumluluk vermeli ve durması gereken sınırı bilmelidir.
  • Aile bakış açısını değiştirmeli ve beklentilerini gerçekçi temeller üzerine kurmalıdır.
  • Çocuk ile iletişim kurulmalı çocuğun düzenli ve planlı çalışması için ve çocuğu neye çalıştığını, hedefleri vb. gibi durumları iletişim kurarak plan yapılmasına destekleyici bir şekilde yardımcı olunmalıdır.
  • Çocukla kaygıları üzerine konuşulmalı, ebeveynler de çocuğa günlük hayatta karşılaştıkları, yaşadıkları kaygılar ile nasıl baş ettiğini anlatarak çocuğa destek olmalıdır.
  • Akranları ile kıyaslamalar yapılmamalıdır.
  • Çevrenin söylediği olumsuz düşüncelere izin verilmemeli ve çocuğun bu düşüncelerden olumsuz yönde etkilenmemesi sağlanmalıdır.
  • Ebeveynler sınav hakkında yaşadığı kaygıları çocuğa yansıtmamalıdır.
  • Evin içerisinde sınav senesi olduğu için sanki olağan dışı bir durum varmış gibi davranılmamalı, diğer zamanlar günlük yaşantı nasıl ilerliyorsa o şekilde devam edilmelidir.
  • Sürekli çocuğun başarısız olduğu durumlardan bahsedilmelidir. Sınav kaygısını azaltmak için çocuğun kendine güvenmesi önemli bir meseledir bu yüzden çocuğun başarılı olduğu yönler ya da daha önce başarılı olduğu durumlar hatırlatılarak motive edilmelidir.

Aile çocuğun doğduğu andan itibaren hem ilk iletişim kurduğu hem de kendini en yakın hissettiği yer olması açısından oldukça önemlidir. Çocuk ilk sevgiyi ailesinden görür ve her zaman onu gururlandırmak, mutlu etmek ister sınav kaygısına neden olan en büyük etmenlerden biri de budur. Bu yüzden aile bu dönemde her zaman destekleyici ve güven verici olmalıdır.

Sınav Kaygısı ile Nasıl Baş Edilmeli?

Sınav kaygısının azaltılması için öncelikle bu kaygının normal bir durum olduğu ve bununla baş edileceği düşüncesi hem aile hem de çocuk tarafından kabul edilmelidir. Çocuk kaygısı ile mücadele edebilmeyi öğrendiği zaman kendine olan güveni geri gelmekte ve hedeflediği yolda emin adımlarla ilerleyebilmektedir. Sınav kaygısı ile baş edebilmenin yolları birkaç madde ile açıklanabilir;

  • Öncelikle düzenli ve planlı bir çalışma programı hazırlanmalı, vaktinde ve verimli çalışılmalıdır.
  • Düzenli bir uyku düzeni oluşturulmalı ve yeterince dinlenilmelidir.
  • Gerçekçi olmayan olumsuz düşüncelerden uzak durulmalı, belirlenen hedef doğrultusunda emin adımlarla ilerlenmelidir.
  • Kendini başkaları ile kıyaslamaktan uzak durulmalıdır.
  • Sürekli başarısız olunan konular üzerine düşünülmemelidir.
  • Düzenli ve sağlıklı beslenmeye dikkat edilmelidir.
  • Sınav hayatının son noktasıymış gibi görülmemelidir.
  • Nefes egzersiz çalışmaları yapılmalıdır.
  • Gevşeme egzersizleri yapılmalıdır.

Stres, kaygı hayatımızın her anında bir parçada olsa vardır bunun için kaygıyı görmekten kaçınmak yerine onunla mücadele etmeyi öğrenmek gerekmektedir. Ancak kaygı durumunun aşırı derecede ilerlediği, ruhsal bozukluk, davranış bozukluğu, zararlı maddelerin kullanımı gibi durumlar ortaya çıktığında mutlaka psikiyatri uzmanından destek alınmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir